Essays (Nederlands)

Beschouwende prozateksten.

BG 126 – Liefde voor taal

Veel mensen lezen niet graag meer.
Boeken, lange teksten, laat maar!
Geef ons maar passief vermaak
en korte samenvattingen.
TLDNR (too long, did not read).

We zitten liever op sociale media,
we gamen liever, we kijken films,
we streamen series.
Daar is niks mis mee. Maar…
we lezen niet (graag) meer.
Daardoor verliezen we taalvaardigheid
en ons plezier in lezen.

We raken achter in een maatschappij,
waarin alles draait om taal.
Onze kans op een goede baan,
voor onszelf kunnen opkomen,
formulieren kunnen begrijpen,
websites kunnen gebruiken,
goede gezondheidszorg krijgen,
nepnieuws kunnen herkennen,
goed geïnformeerd zijn en dus
goede beslissingen nemen.

Natuurlijk, er zijn veel andere
leuke dingen om te doen
naast boeken en teksten lezen.
Maar zonder leesvaardigheid en
zonder taalvaardigheid,
missen we veel moois en kunnen
we hopeloos achterop raken.

Raak je liefde voor taal niet kwijt!


(Volgens een aantal artikelen dat ik onlangs las, zouden mensen teksten gemakkelijker kunnen lezen als het begin van de woorden vetgedrukt is. Werkt dat voor jou?)

BG 123 – Verjaardag

Vandaag ben ik 58 jaar geworden.
Dat kun je met de beste wil van de wereld geen middelbare leeftijd meer noemen, tenzij je gelooft dat ik 116 jaar oud ga worden.
Ik ben al flink over de helft en ook al flink versleten, maar heb veel wijze lessen geleerd.
Dat we zelf bepalen wat de zin van ons leven is, bijvoorbeeld.
Dat we niet door andere mensen moeten laten bepalen wie wij zijn en wat wij met ons leven moeten doen.
Dat het leven bestaat uit tijd, dat het eindig is, dat het steeds sneller lijkt te gaan.
Dat ook wijzelf bestaan uit tijd en dus eindig zijn. Dat die eindigheid het leven juist de moeite waard maakt, kostbaar maakt.
En dat we aan die vluchtige tijd zin kunnen geven door er stukjes van te grijpen en ze te vertragen.
Door ze een zinvolle invulling te geven, zoals tijd doorbrengen met onze dierbaren, uitstapjes maken, nieuwe ervaringen opdoen, lezen, schrijven, kunst kijken, kunst maken, naar muziek luisteren, muziek maken, mensen helpen, dieren verzorgen, tuinieren, de natuur bewonderen en haar helpen beschermen.
Het leven dat in een hoog tempo voorbijraast af en toe bij de kladden pakken en goede herinneringen maken. En van de negatieve ervaringen, die evengoed deel uitmaken van ons leven, positieve lessen leren.
En soms gewoon in een luie stoel genieten van het voorbijgaan van de tijd.
Geluk bestaat uit schaarse en dus kostbare fijne momenten en uit goede herinneringen. Niet uit het najagen van alsmaar meer, alsmaar beter, alsmaar hoger, alsmaar opwindender – want dan hebben we nooit genoeg –, maar uit het genieten van het hier en nu, van dat wat er is.
Van de prachtige natuur, die tegelijk vluchtig en tijdloos is.
En ons niet druk maken om dat wat er nu niet is, wat er niet meer is en wat er nog niet is en er waarschijnlijk ook nooit zal zijn.
Geluk bestaat uit volop leven in het moment en ons niet druk maken om onze beperkingen.
Geluk bestaat uit het genieten van alle vormen van liefde, van verbeelding, van creativiteit, van de natuur en van al het moois dat we al meegemaakt hebben.
Totdat onze tijd erop zit en wij de atomen waaruit we zijn opgebouwd teruggeven aan het universum.
Ik ben dankbaar dat ik al 58 jaar leef, ik koester veel dierbare herinneringen en hoop dat er nog een aantal bij mogen komen.
Hiep hiep hoera!

BG 121 – De macht van de (oude) witte mannen

Dat witte hetero mannen – ook degenen die al lang met pensioen hadden moeten zijn – grotendeels de dienst uitmaken in onze maatschappij, is niet (zoals zij zelf en ook veel vrouwen denken) te danken aan hun superieure brein en hun superieure kracht en vindingrijkheid. In tegendeel.
Dat witte mannen denken dat ze automatisch recht hebben op alle topposities in de politiek, in bedrijven, in verenigingen en thuis, komt omdat ze, nou ja, vrij dom zijn.
En omdat ze een bord voor hun kop hebben.

Er zijn veel dingen die (oude) witte mannen zich niet realiseren.
Zoals bijvoorbeeld dat vrouwen over het algemeen beter zijn in leidinggeven en in het tegelijk over meerdere belangrijke zaken verdelen van hun aandacht.
Dat vrouwen beter zijn in het detecteren en analyseren van problemen, in het vinden van creatieve oplossingen, in het kiezen van de meest effectieve en meest efficiënte oplossing, en in het plannen van de uitvoering daarvan.
Dat vrouwen minder geneigd zijn tot agressie, geweld en het doordrammen van hun eigen mening, en dat ze beter luisteren. Niet alleen luisteren naar wat er gezegd wordt, maar vooral ook naar dat wat niet hardop wordt uitgesproken.
Dat vrouwen minder belang hechten aan…

Read More »BG 121 – De macht van de (oude) witte mannen

BG 116 – Verdraagzaamheid

Wij mensen vertellen elkaar verhalen.
Sterker nog: onze beschaving is opgebouwd uit het vertellen van verhalen.
Helaas worden de verhalen over wat er allemaal mis is met de wereld constant en enthousiast verteld en gedeeld, terwijl de verhalen over alles wat er mooi is en goed gaat met de wereld veel minder aandacht krijgen.
Omdat we daar blijkbaar minder opgewonden over raken.
We hebben meer aandacht voor dat wat ons boos maakt.

Het resultaat van die ongeremde boosheid is een cultuur waarin mensen geen begrip meer hebben voor de ander, geen gevoel meer hebben voor verleden of context.
Een cultuur waarin groepen mensen zich snel slachtoffer voelen. 
Onze verzamelde verhalen, …

Read More »BG 116 – Verdraagzaamheid

BG 110 – Gedachten over het internet en de sociale media

Er is op zich niks mis met het internet en met de sociale media.
Ze zijn heel nuttig en populair.

Maar omdat politiek, onderwijs, zorg en wetgeving altijd achterlopen op de technologische ontwikkelingen, zeker sinds de exponentiële groei die eigen is aan de digitalisering, zijn er een aantal zaken scheefgetrokken.
– Een handjevol computernerds is door de introductie van het internet, de online commercie en de sociale media absurd rijk geworden. Het wordt tijd dat we die extreme rijkdommen terug de maatschappij in pompen. We zouden met dat geld zelfs de klimaatproblemen kunnen oplossen en de natuur kunnen herstellen.
– Datzelfde handjevol computernerds is, bij gebrek aan passende wetgeving, veel te machtig geworden. Het wordt hoog tijd dat we die macht teruggeven aan de door ons gekozen volksvertegenwoordigers.
– Een grote groep gebruikers van het internet en de sociale media is onbedoeld verslaafd geraakt aan dopaminekicks, koopverslaafd geraakt, slachtoffer geworden van psychische problemen en/of overtuigd geraakt van extreme en onjuiste denkwijzen.

Maar nu terug naar de techniek.
Het internet is een prachtig systeem dat het merendeel van de mensen toegang geeft tot vrijwel alle bestaande kennis. Daar hebben we allemaal baat bij.
De sociale media zijn bedacht om ons sociale verkeer te vergemakkelijken en te revolutioneren. Ook dat is goed gelukt.
Maar niet op de manier die we voor ogen hadden.

Wat blijkt? …

Read More »BG 110 – Gedachten over het internet en de sociale media

BG 52 – Schrijver (v/m/x)

Ik ben schrijver.
Ik ben ook kunstenaar, ontwerper en maker.

(Maar niet van beroep. Sinds het begin van dit millennium ben ik – vanwege hardnekkige gezondheidsproblemen – arbeidsongeschikt.)

Ik ben dus schrijver, als in de genderneutrale vorm van schrijfster.
En ook kunstenaar, ontwerper en maker, als in de genderneutrale vormen van kunstenares, ontwerpster en maakster.
Het woord schrijver mag van oudsher mannelijk zijn, maar dat betekent niet dat de schrijver zélf dat ook moet zijn.

Dat is anders bij bijvoorbeeld timmerman. Ik zou mezelf geen timmerman of, geforceerd, timmervrouw noemen, maar voor het neutrale timmeraar kiezen.

Bij het benoemen van mijn bezigheden lijkt het me niet van belang wat mijn sekse of gender is.
Ik noem mezelf dus geen schrijfster, tenzij in een context waarin het gewenst is onderscheid te maken tussen vrouwelijke, mannelijke en genderneutrale schrijvers.

BG 36 – Wacht eens even

Ons leven is heel anders dan dat van onze voorouders.
Lang leve de vooruitgang!
Maar sinds de introductie van automatisering overdrijven we nogal.
We verwarren vooruitgang met alsmaar meer en sneller consumeren, en zijn daarbij de grenzen van onze fysieke en mentale gezondheid, de veerkracht van onze leefomgeving en de uitputtelijkheid van onze natuurlijke hulpbronnen uit het oog verloren.

We leven sneller dan ooit voorheen

Read More »BG 36 – Wacht eens even

BG 27 – Boeken

Ik ben gek op boeken.
Al zolang ik kan lezen hou ik van alle soorten boeken: fictie en non-fictie, romans, korte verhalen, poëzie, boeken in ieder genre, over elk mogelijk onderwerp.

De openbare bibliotheek in het dorpshuis was een van mijn favoriete plekken in mijn jeugd, met zijn holle stilte, verbroken door aarzelende pianotonen uit de erboven gevestigde muziekschool, en zijn typische stoffige boekengeur.

Read More »BG 27 – Boeken

BG 14 – Dat kun je wel

Mensen zeggen vaak ‘Ik kan niet tekenen’ of ‘Ik kan niet schrijven.’
Maar is dat wel waar?

Tenzij je een fysieke handicap hebt waardoor je niet in staat bent de punt van een pen of potlood over een stuk papier te bewegen, of het toetsenbord of de muis van een computer te gebruiken, kun je wel degelijk tekenen en schrijven!

Misschien stel je te hoge eisen aan jezelf

Read More »BG 14 – Dat kun je wel